Phương tiện di chuyển của Giáo hoàng kỳ 1

Khám phá phương tiện di chuyển của Giáo hoàng thời kỳ đầu: từ ngai kiệu Sedia Gestatoria đến xe ngựa Grand Gala Berlin, biểu tượng quyền lực và nghi lễ.

Kỳ 1: Kỷ nguyên của Nghi lễ và Quyền lực Trần thế (Từ Cổ đại đến 1870)

Trong thời kỳ mà Giáo hoàng không chỉ là một nhà lãnh đạo tinh thần mà còn là một vị quân chủ thế tục, các phương tiện di chuyển đóng vai trò như những công cụ thiết yếu để thể hiện quyền lực, sự uy nghi và khoảng cách thiêng liêng. Mỗi cuộc rước kiệu hay diễu hành bằng xe ngựa đều là một tuyên bố về vị thế của Giáo hoàng trên cả bình diện tôn giáo và chính trị.

Những Bước chân Đầu tiên và Ngựa Quý tộc

Trong những thế kỷ đầu tiên, các Giám mục của Rôma di chuyển giống như các nhà lãnh đạo khác trong thời đại của họ: chủ yếu là đi bộ hoặc sử dụng các phương tiện đơn giản. Tuy nhiên, khi quyền lực thế tục của Giáo hoàng gia tăng, việc cưỡi ngựa đã trở thành một biểu tượng của địa vị quý tộc và quân sự. Tầm quan trọng của ngựa như một biểu tượng quyền lực nam tính được thể hiện rõ qua quan điểm của Giáo hoàng Piô IV (1559-1665), người đã khuyến khích các Hồng y di chuyển bằng ngựa và ban đầu coi xe ngựa là phương tiện chủ yếu dành cho phụ nữ.¹

Sedia Gestatoria: Ngai vàng Di động trên Vai người

Phương tiện mang tính biểu tượng và đặc trưng nhất của thời kỳ này là Sedia Gestatoria (kiệu ngai). Đây không chỉ đơn thuần là một phương tiện di chuyển mà còn là một công cụ phụng vụ, một “ngai vàng di động” được thiết kế để nâng vị Giáo hoàng lên trên đám đông.²

• Lịch sử và Cấu trúc: Có khả năng bắt đầu được sử dụng từ thế kỷ thứ 8 dưới thời Giáo hoàng Stephen ³,
  Sedia Gestatoria đã phục vụ các Giáo hoàng trong gần một thiên niên kỷ. Nó bao gồm một chiếc ghế bành được trang trí công phu, thường được bọc lụa đỏ và vàng, gắn trên một bệ (suppedaneum) có hai vòng vàng ở mỗi bên để luồn những cây đòn dài bằng gỗ.⁴
• Đội ngũ Khiêng kiệu và Phụ kiện: Chiếc kiệu được khiêng trên vai bởi một đội gồm 12 người đàn ông, được gọi là palafrenieri hoặc sediari, mặc đồng phục màu đỏ trang trọng.⁵ Họ được chọn từ một hội ái hữu có lịch sử từ năm 1378.² Tháp tùng hai bên kiệu là hai chiếc quạt lớn (
  flabella) làm từ lông đà điểu trắng, vừa là biểu tượng của danh dự, vừa có chức năng thực tế là xua côn trùng và làm mát cho Giáo hoàng trong những mùa hè nóng nực của Rôma.³
• Ý nghĩa Biểu tượng: Mục đích chính của Sedia Gestatoria là để mọi tín hữu, dù ở xa đến đâu trong các vương cung thánh đường rộng lớn, cũng có thể nhìn thấy Đức Thánh Cha.² Việc được nâng lên cao không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn mà còn là một tuyên bố thần học mạnh mẽ, nhấn mạnh vai trò của Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phê-rô, là cầu nối giữa trời và đất, tách biệt một cách thiêng liêng khỏi đám đông trần thế. Nó được sử dụng trong các nghi lễ trọng đại nhất như lễ đăng quang của một Giáo hoàng mới và các buổi rước vào Vương cung thánh đường Thánh Phê-rô.³

Grand Gala Berlin: Phòng Ngai vàng trên Bốn bánh xe

Khi xe ngựa trở nên phổ biến trong giới quý tộc châu Âu, Tòa Thánh cũng đã sử dụng chúng, bắt đầu từ thế kỷ 17 dưới thời Giáo hoàng Urban VIII.¹ Đỉnh cao của sự sang trọng và quyền lực này là cỗ xe

Grand Gala Berlin, một kiệt tác thực sự của nghệ thuật chế tác.

• Chế tác và Thiết kế: Cỗ xe tráng lệ này được chế tạo tại Rôma theo lệnh của Giáo hoàng Lêô XII trong khoảng thời gian 1824-1826 và sau đó được người kế vị, Giáo hoàng Grêgôriô XVI, yêu cầu sửa đổi và trang trí thêm.¹ Huy hiệu của cả hai vị Giáo hoàng đều được chạm khắc tinh xảo trên thân xe.⁸ Các nghệ nhân bậc thầy đã để lại dấu ấn của mình: Felice Eugeni ký tên trên phần trang trí kim loại và Gaetano Peroni ký tên trên các lò xo phía sau.¹ Được mô tả như một “phòng ngai vàng bốn bánh”, nội thất của cỗ xe có một chiếc ghế là một ngai vàng thực sự, đặt dưới một tán che có hình chim bồ câu tượng trưng cho Chúa Thánh Thần.¹ Cỗ xe được kéo bởi một đội gồm sáu con ngựa được trang bị lộng lẫy.¹
• Sử dụng và “Nghỉ hưu”: Do sự xa hoa của nó, Grand Gala Berlin chỉ được sử dụng trong các dịp lễ trọng đại nhất, khoảng bốn lần một năm, chẳng hạn như Lễ Truyền Tin hay lễ nhận ngai tòa tại Vương cung thánh đường Thánh Gioan Lateran.⁸ Cỗ xe đã “nghỉ hưu” vào năm 1870, sau khi các Lãnh địa Giáo hoàng sụp đổ và các Giáo hoàng lui vào trong Vatican.¹
• Nơi đậu: Ngày nay, cỗ xe Grand Gala Berlin cùng với các xe ngựa và kiệu khác được bảo quản và trưng bày tại Nhà Trưng bày Xe ngựa (Carriage Pavilion), một phần của Bảo tàng Vatican, được Giáo hoàng Phaolô VI khánh thành vào năm 1973.¹

Sự tồn tại song song của Sedia Gestatoria và Grand Gala Berlin đã thể hiện một cách hoàn hảo quyền lực kép của Giáo hoàng thời kỳ này. Một mặt, kiệu ngai nâng ngài lên cao, nhấn mạnh quyền lực tinh thần siêu việt. Mặt khác, cỗ xe ngựa lộng lẫy đặt ngài ngang hàng với các hoàng đế và vua chúa quyền lực nhất châu Âu, khẳng định vai trò của ngài như một vị quân chủ thế tục.

Đón đọc kỳ 2:

Nguồn trích dẫn

• The Popes in motion – Vatican News
• Papal Ceremonial: The Sedia Gestatoria ~ Liturgical Arts Journal
• Sedia gestatoria – Wikipedia
• Sedia Gestatoria | Catholic Answers Encyclopedia
• A Very Rare Complete Papal Procession from the Pontificate of Pius XI
• The Sediari Pontifici of the Sedia Gestatoria – Liturgical Arts Journal
• “I, Papal Sediario” – Inside The Vatican
• Grand Gala Berlin – Vatican Museums